Co to jest rękojmia, a co gwarancja? Poznaj różnice

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wadliwy towar, a gwarancja – dobrowolne zobowiązanie gwaranta, zwykle producenta. Obie ścieżki są niezależne, więc skorzystanie z jednej nie odbiera prawa do drugiej.

Rękojmia a gwarancja – najważniejsze różnice

Najprościej porównać je według źródła uprawnień, podmiotu odpowiedzialnego i zakresu ochrony:

Czym jest rękojmia?

Rękojmia powstaje z mocy prawa. Konsument nie musi otrzymać osobnego dokumentu ani zgody sprzedawcy, aby z niej skorzystać. Za wadę odpowiada sprzedawca, nawet jeśli sam nie wyprodukował towaru i nie wiedział o jego problemie.

Rękojmia obejmuje wady fizyczne i prawne. Wada fizyczna występuje wtedy, gdy rzecz nie ma właściwości, które powinna mieć, nie odpowiada opisowi, nie nadaje się do uzgodnionego celu albo została wydana w stanie niezupełnym. Przykładem może być telefon bez elementu wyposażenia, który powinien znajdować się w zestawie.

Wada prawna dotyczy sytuacji, w której towar należy do osoby trzeciej, jest obciążony jej prawem albo korzystanie z niego jest ograniczone na podstawie decyzji lub orzeczenia właściwego organu. Tego rodzaju problemu nie rozwiązuje typowa gwarancja, ponieważ dotyczy ona przede wszystkim wad fizycznych objętych oświadczeniem gwaranta.

W ramach rękojmi kupujący może skorzystać z następujących uprawnień:

• Naprawa – usunięcie wady na koszt sprzedawcy.
• Wymiana – otrzymanie rzeczy wolnej od wad.
• Obniżenie ceny – zmniejszenie ceny proporcjonalnie do wpływu wady na wartość towaru.
• Odstąpienie od umowy – żądanie zwrotu pieniędzy, gdy wada jest istotna i spełnione są ustawowe warunki.

Sprzedawca może zaproponować naprawę zamiast wymiany albo wymianę zamiast naprawy, jeśli żądanie kupującego byłoby niemożliwe lub wiązało się z nadmiernymi kosztami. Nie może jednak po prostu przenieść odpowiedzialności na producenta. Reklamację z tytułu rękojmi składa się do sprzedawcy.

Czym jest gwarancja?

Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta. Powstaje wtedy, gdy producent, importer, dystrybutor albo sprzedawca złoży oświadczenie gwarancyjne. Warunki ochrony powinny wynikać z dokumentu, karty gwarancyjnej, regulaminu lub innego oświadczenia, także zamieszczonego w reklamie.

To gwarant określa, jakie wady obejmuje ochrona, jak długo trwa i czego może żądać kupujący. Gwarancja może przewidywać naprawę, wymianę towaru, zwrot ceny albo inne świadczenie. Nie musi jednak zapewniać dokładnie takich uprawnień jak rękojmia.

Przed zgłoszeniem reklamacji gwarancyjnej sprawdź, kto jest gwarantem, jaki jest termin ochrony, gdzie należy dostarczyć produkt i jakie wyłączenia przewidziano w dokumencie. Producent może wymagać kontaktu z autoryzowanym serwisem, podczas gdy przy rękojmi adresatem roszczeń pozostaje sprzedawca.

Co wybrać – rękojmię czy gwarancję?

Nie ma jednej ścieżki dobrej w każdej sytuacji. Decyzję warto oprzeć na tym, kto szybciej usunie problem, jakie roszczenia przewiduje dokument i czy dany termin jeszcze nie upłynął. Rękojmia często daje bardziej przewidywalną ochronę, ponieważ jej podstawą są przepisy, a nie jednostronne warunki gwaranta.

Rękojmia może być lepszym wyborem, gdy:

• chcesz kierować roszczenia bezpośrednio do sprzedawcy;
• towar ma wadę fizyczną albo prawną;
• zależy ci na uprawnieniach wynikających wprost z ustawy;
• warunki gwarancji ograniczają naprawę, wymianę lub zakres odpowiedzialności gwaranta.

Gwarancję warto rozważyć, gdy:

• producent prowadzi sprawny, wyspecjalizowany serwis;
• dokument gwarancyjny przewiduje szybką naprawę lub wymianę;
• gwarancja trwa dłużej niż ustawowy okres odpowiedzialności sprzedawcy;
• warunki gwaranta są w konkretnej sprawie korzystniejsze niż rozwiązania dostępne w ramach rękojmi.

Skorzystanie z gwarancji nie zamyka drogi do rękojmi. Jeżeli reklamacja gwarancyjna nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, możesz dochodzić roszczeń wobec sprzedawcy, o ile nadal mieszczą się one w ustawowych terminach. Analogicznie wykorzystanie rękojmi nie wyklucza gwarancji.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy mogę skorzystać z rękojmi i gwarancji?

Tak. Są to niezależne podstawy reklamacji. Nie można jednak żądać jednocześnie tego samego świadczenia od dwóch podmiotów w taki sposób, aby uzyskać podwójną naprawę lub podwójny zwrot pieniędzy. Możesz natomiast zmienić wybraną ścieżkę, jeśli pierwsza nie rozwiąże problemu.

Czy gwarancja wyłącza rękojmię?

Nie. Gwarancja nie może pozbawić konsumenta ustawowych uprawnień wobec sprzedawcy. To, że producent wystawił kartę gwarancyjną, nie zwalnia sprzedawcy z odpowiedzialności z tytułu rękojmi.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia uznania rękojmi?

Poproś o pisemne uzasadnienie odmowy i zachowaj dowody zakupu oraz korespondencję. Jeśli stanowisko sprzedawcy jest nieuzasadnione, możesz skorzystać z pomocy rzecznika konsumentów, a w razie potrzeby dochodzić roszczeń na drodze sądowej.

W praktyce rękojmia oznacza roszczenie wobec sprzedawcy, a gwarancja – roszczenie wobec gwaranta na zasadach zapisanych w dokumencie. Najpierw sprawdź, jaki problem ma towar i jakie warunki oferuje każda ze ścieżek, a dopiero potem wybierz podstawę reklamacji.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.