Odkryj tajemnice Białowieży

Ukochali ją sobie już polscy królowie i książęta. Białowieska knieja gościła m.in.: Stefana Batorego, Władysława Jagiełłę i Zygmunta Augusta. Nad jej urodą pochylała się Eliza Orzeszkowa czy Ryszard Kapuściński. Wielką miłośniczką i obrończynią Białowieży była Simona Kossak. Co tak wyjątkowego jest w tej krainie, że nieodmiennie przyciąga kolejne pokolenia?

Puszcza Białowieska jest jedynym w Polsce miejscem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To już ostatni naturalny las na całym Niżu Europejskim. Nic dziwnego, że nie ma praktycznie osoby, która raz ją zobaczywszy, nie zakochałaby się w niej bez pamięci.

Cztery pory roku

Region Puszczy Białowieskiej oferuje swoje atrakcje o każdej porze roku. Zachwyca krajobrazami, bezkresną przestrzenią, wiosenną paletą kwiatów – przylaszczek, zawilców, czosnku niedźwiedziego, konwalii, bogactwem poziomek i jagód, kroplami porannej rosy uchwyconymi na niekończących się pajęczynach babiego lata. Jesienią zadziwia rozmaitością ziół i grzybów. Z kolei zima to doskonała okazja do tropienia zwierząt – na warsztaty zaprasza Białowieska Akademia Bioróżnorodności Wejmutka oraz na ogniska, kuligi i biesiady. Przemierzając jej ostępy można odnaleźć drogę do ukrytej w leśnej gęstwinie Chatki Baby Jagi w Orzeszkowie, ale nie ma się czego bać – podczas warsztatów dla całej rodziny, wesoło tu i twórczo.

Świat pogranicza

Historia regionu Puszczy Białowieskiej to też historia żyjących tam ludzi. Wyjątkowa w skali całego kraju, bowiem przez lata krzyżowały się tam drogi Polaków, Ukraińców i Białorusinów, tworząc wyjątkową kulturową mozaikę. Fascynujący klimat pogranicza kusi bogactwem tradycji, obrzędów i zwyczajów, których rąbka tajemnicy uchylą przed podróżnymi gościnni mieszkańcy, zaproszą na odpoczynek i specjały lokalnej kuchni w Europejskiej Destynacji – EDEN. Gościnności i smaków regionu Puszczy Białowieskiej można doświadczyć między innymi w Bojarskim Gościńcu w Narewce, Stoczku1929 i Restauracji Carskiej w Białowieży, Polanie Żubra w Pogorzelcach, Zajeździe u Jana w Dubiczach Cerkiewnych, Babushka Bistro i Zajeździe Wrota Lasu w Hajnówce oraz w kwaterach agroturystycznych. Kuchnia podlaska stanowi esencję regionu, wplecioną w mozaikę kultur, tradycji i wierzeń. Oprócz przyrządzanych specjałów lokalnej kuchni, każdy może zabrać smak i aromat puszczy ze sobą, które są zamknięte w produktach spożywczych na bazie lokalnych, ekologicznych surowców. Są to różnorodne miody, m.in.: Lipiec Białowieski zbierany przez pszczoły z lip w Puszczy Białowieskiej, miód wielokwiatowy, gryczany, rzepakowy, z dodatkiem np. płatków dzikiej róży, miody pitne, konfitury marki Matecznik, wyroby mleczarskie z hajnowskiej mleczarni – sery twarde żółte, m.in. ser carski czy też sery białe, twarogowe, chleby, np. żytni na zakwasie, ze śliwką, myśliwski, zdrowotny. Zioła z Puszczy Białowieskiej, z których lokalna firma sporządza „Białowieskie” przyprawy do różnego rodzaju potraw. Popularne zioła rosnące w Puszczy Białowieskiej to trawa żubrówka i tzw. „bukwica” – obydwie stosowane m.in. w produkcji napojów alkoholowych, a druga z nich leczy wiele dolegliwości.

Miasta Hajnówka, Kleszczele, miejscowości gminne i wsie osadzone w puszczańskim krajobrazie kryją piękną kulturę regionu. Zabytkowe, bogato ozdobione cerkwie, drewniana architektura domostw z niespotykanym nigdzie indziej zdobnictwem, zabłąkane na rozdrożach dróg wotywne krzyże i maleńkie kapliczki, izby regionalne. Historie mieszkających tu kiedyś ludzi przybliży Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa w Hajnówce i galeria Kresy w Pogorzelcach. Przypominają one o wielokulturowym tyglu ułożonym przez trzy narody, a który odnaleźć można także w miejscowym, śpiewnym dialekcie. W Noc Kupały w Narewce, Białowieży czy Dubiczach Cerkiewnych co roku odbywają się ceremonie puszczania wianków na wodę, a także poszukiwania legendarnego kwiatu paproci. Podczas Perepylicy w Toporkach można poznać dawne żniwiarskie obrzędy, z kolei Jarmark Żubra w Hajnówce pozwoli odkryć rzemieślnicze wyroby lokalnych wytwórców. Udział w warsztatach kulinarnych, dawnego rzemiosła, artystycznych, oferowanych przez podlaskie wioski tematyczne – w Lewkowie, Dubinach, Borysówce, Nowobrezowie i Lipinach – pokaże życie w wiejskiej zagrodzie od przedsionka. Natomiast w Puchłach możemy samodzielnie przygotować pamiątkę – ręcznie zdobione pierniki z wykorzystaniem tradycyjnego wzornictwa.

Dla aktywnych

Piękno przyrody Puszczy Białowieskiej i okolic można podziwiać podczas spacerów szlakami pieszymi i ścieżkami edukacyjnymi czy wędrówek rowerowych. Ponad 600 km czytelnie oznakowanych szlaków, biegnących przez puszczę i jej przedpole, przez maleńkie miasteczka i wsie ukazują to, co w regionie najpiękniejsze – przyrodę, kulturę, tradycje. Wytrawnym rowerzystom polecić można Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo, łączący pięć województw Polski Wschodniej. Poza rowerowymi eskapadami zwolennicy aktywnego wypoczynku odkryją piękno przyrody również podczas marszów szlakami nordic walking. Na terenie Puszczy Białowieskiej i okolic znajdują się trzy obszary: parki ze szlakami do nordic walking: ,,Kraina Puszczy i Żubra” k. Hajnówki, ,,Białowieża” oraz ,,Kraina Dobrych Wiatrów” k. Narewki, to 154 km czytelnie oznakowanych tras, które zimą sprawdzą się jako trasy narciarskie. Już 9 września w Hajnówce odbędzie się ogólnopolski Finał Pucharu Polski NordicWalking.

Rodzinom z dziećmi oraz wszystkim, którzy chcieliby poznawać region „inaczej” polecić można questowe trasy. W rymowanych wierszykach ujęto ciekawostki, opowieści, legendy o różnych miejscowościach regionu Puszczy Białowieskiej. Przykładowo w Narwi podążymy śladami królowej Bony, w Narewce odkryjemy historię żydowskiej społeczności, w Czyżach poznamy charakterystykę drewnianej architektury, zaś w Hajnówce quest przeniesie nas do dwudziestolecia międzywojennego, kiedy miasto było prężnie rozwijającym się ośrodkiem przemysłu drzewnego. Na końcu każdej trasy czeka… skarb. Ciekawych wrażeń dostarczą też spływy kajakowe rzeką Narewką, windsurfing czy żaglówki na zbiorniku Siemianówka. W pochmurne dni można skorzystać z atrakcji w Parku Wodnym lub poddać się wyjątkowej atmosferze w Day Spa w Hajnówce. Natomiast wycieczki drezyną napędzaną siłą mięśni pasażerów lub niemal stuletnią kolejką wąskotorową pozwolą dotrzeć w głąb puszczy i odkryć przyrodę m.in. grądów i olsów.

Bezcenna przyroda

Najcenniejsze przyrodniczo obszary Puszczy Białowieskiej chroni Białowieski Park Narodowy. W jego obręb wchodzi rezerwat pokazowy żubrów, w którym można spotkać zwierzęta żyjące w puszczy. Następnie Obręb Ochronny Rezerwat – najcenniejsza część Puszczy, dawniej będąca rezerwatem ścisłym. Obecnie można ją zwiedzać od strony południowo-wschodniej jedynie z przewodnikiem. Natomiast po północno-zachodniej części można poruszać się samodzielnie. Nowoczesne Muzeum Przyrodniczo-Leśne w Białowieży przybliży przyrodę i historię oraz wielowiekową działalność człowieka na tym terenie.

Brak ingerencji człowieka sprawił, iż przebywając w Obrębie Ochronnym Rezerwatu można prześledzić życie drzewa – od małej siewki po obumarłego olbrzyma, będącego domem dla całej palety różnorodnych organizmów. Na własne oczy przekonamy się jak wyglądała puszcza wiele wieków temu, zanim poddała się kolonizacji człowieka.

Przemierzając puszczańskie tryby można natknąć się na wiele rzadkich gatunków flory i fauny. Bo Puszcza Białowieska to nie tylko Kraina Żubra, lecz także dom wielu rzadkich gatunków ptaków. Jedynie w Puszczy Białowieskiej występują wszystkie gatunki dzięcioła w Polsce, tajemnicze rysie, a także cała owadzia i grzybowa „ferajna”. Nie brak tu także przyrodniczych osobliwości – zachwycających form i kolorów śluzowców – organizmów z pogranicza świata zwierząt i grzybów, mających zdolność „chodzenia”. Wyobraźcie sobie – chodzące grzyby. Tajemnice prastarej, naturalnej puszczy, jej baśniową, na poły legendarną historię, odkryją przed gośćmi wykwalifikowani przewodnicy z PTTK w Białowieży, Biura Podróży Junior, Biura Turystyki Ryś, firmy Nina Zin czy firmy Dyliżans. Opowiedzą o czym szumią najstarsze puszczańskie dęby – o królewskich polowaniach i związanej z tym Górze Batorego, o tajemniczym Miejscu Mocy k. Białowieży, o skarbach Napoleona ukrytych gdzieś w okolicy Dubicz Cerkiewnych, o cudownych objawieniach we wsiach Puchły czy Saki, o pokucie dworzanina króla Zygmunta Augusta, spoczywającego przy wejściu do najstarszego w regionie kościoła w Narwi. Zachęcą do, także bezwizowego, odwiedzenia białoruskiej części Puszczy Białowieskiej.

Białowieża kryje w sobie wiele tajemnic. Na każdym praktycznie kroku można zanurzyć się w bogactwie jej historii, pięknie i tradycji. Kto choć raz postawi stopę na jej ziemi, będzie chciał tam powracać. Zawsze.

 

Tekst: Katarzyna Miszczuk, Lokalna Organizacja Turystyczna „Region Puszczy Białowieskiej”

www.lot.bialowieza.pl

Zdjęcia: Ewa Zwierzyńska / Paweł Tadejko / A.K. Kobus / Piotr Świderski

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *