KUCHNIA, PRACA I KOBIECA DETERMINACJA

W małej spółdzielni rolniczej Beit Fourik na północy Palestyny rządzą kobiety. Gdy przychodzi jesień, zakładają fartuchy i zaczynają toczyć małe kuleczki maftoulu – palestyńskiego kuskusu, ulubionej zimowej potrawy Palestyńczyków.

Maftoul gotuje się na parze, a następnie łączy z oliwą i przyprawami, dodaje cebulę, pomidory, kalafior, ciecierzycę. Na stół podaje się go z upieczonymi kawałkami kurczaka. Gdy na zewnątrz robi się chłodno, maftoul rozgrzewa i syci całą rodzinę zebraną przy jednym stole.

Już samo przygotowanie kuskusu ma wspólnotowy charakter. W Beit Fourik jedna z kobiet w dużej misce miesza bulgur z mąką, druga dolewa wody, by można było uformować z nich kształtne kulki. Ktoś w dużym garnku gotuje na parze gotową partię, inny przygotowuje produkty do wyrobu nowej. Przepis na maftoul przekazywany jest z pokolenia na pokolenie. Kobiety z Beit Fourik uczyła znajoma 70-latka. Teraz to one mogą przekazać tę wiedzę młodszym od siebie. Maftoul stał się znakiem rozpoznawczym ich spółdzielni. Przygotowują go w wersji świeżej – na rynek lokalny i suszonej – mającej dłuższy termin przydatności i przeznaczonej zarówno do sprzedaży krajowej, jak i zagranicznej.

Początki dla kobiet z Beit Fourik nie były łatwe. Celem, jaki przyświecał powstaniu spółdzielni, była próba ekonomicznego wsparcia ich rodzin. Gdy zamknięto pobliski check point, mężczyźni mieli problem z dotarciem do pracy, więc kobiety postanowiły działać. Założyły sklep, w którym sprzedawały własnoręcznie przygotowywany ser, za’atar i inne produkty. Interes jednak nie szedł dobrze. Po pewnym czasie zmuszone były sklep zamknąć.

Do wyrobu maftoulu zachęciła ich lokalna organizacja wspierająca przedsiębiorczość kobiet. Okazało się, że tradycyjny palestyński kuskus jest lepszym rozwiązaniem dla spółdzielni stawiającej pierwsze kroki w biznesie. Początkowo przygotowywały maftoul tylko na zamówienie. Po jakimś czasie zaczęły sprzedawać go w supermarketach położonych w zasięgu kilkunastu kilometrów. W 2015 roku dołączyły do projektu Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM) i z grupą innych spółdzielni zaangażowały się w budowę marki MAWASEM (arab. pory roku), skupiającej wyrabiane lokalnie tradycyjne produkty kuchni bliskowschodniej. Maftoul z Beit Fourik trafił do krajowej i zagranicznej dystrybucji.

Charakterystyczny dla spółdzielni kolektywny sposób pracy służy miejscowym społecznościom, a rolnictwo stanowi dziedzinę niezbędną dla zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa żywieniowego kraju. Jednocześnie sektor spółdzielczy w Palestynie cechuje się małą siłą przebicia. Pozyskiwane produkty rolne kierowane są zazwyczaj na potrzeby rodzin, nie zawsze są wysokiej jakości i rzadko służą osiąganiu dochodu, co uwarunkowane jest kulturą i historycznymi uwarunkowaniami tego kraju. Prowadzone przez PCPM, dzięki środkom programu Polskiej Pomocy, działania od kilku lat wspierają przejście palestyńskiego sektora spółdzielczego z ruchu zbliżonego do charytatywnego, uzależnionego od finansowania zewnętrznego, w kierunku modelu biznesowego, opartego na efektywności i dochodowości uczestniczących w nim podmiotów. Spółdzielnie skupione w grupie MAWASEM otrzymują materialnie wsparcie i wiedzę z zakresu rolnictwa, przetwórstwa, marketingu, prowadzenia dokumentacji i zarządzania spółdzielnią. Podczas, gdy ich wcześniejsze cele zwykle koncentrowały się na żywnościowym zabezpieczeniu członków i ich rodzin, wprowadzany przez Polaków system dąży do ekonomicznej i zarządczej aktywacji kooperatyw.

Potencjał produkcyjny spółdzielni Beit Fourik w ramach MAWASEM systematycznie rośnie. W 2014 roku kobiety przygotowały około 100 kg maftoulu, a już rok później produkcję udało im się zwiększyć ponad 4-krotnie. Przeszły szkolenia z zakresu jakości produkcji i podstaw biznesu. Odwiedzając inne spółdzielnie podpatrywały stosowane tam rozwiązania i nawiązywały nowe kontakty. Wkrótce uniezależniły się od dostaw półproduktów z zewnętrznych źródeł. Zamiast kupować bulgur i mąkę od innych, wynajęły kawałek pola i zasiały własną pszenicę. Od 2017 roku, dzięki pozyskanemu sprzętowi, wyrabiają też własny bulgur. Tegoroczny maftoul będzie w całości ich własnym wyrobem.

Mimo konsekwentnego progresu, spółdzielnia nadal zmaga się z finansowymi wyzwaniami. Wraz z innymi spółdzielniami grupy MAWASEM, kobiety z Beit Fourik rozpoczęły przygotowania do zdobycia świadectwa jakości Palestyńskiego Instytutu Standaryzacyjnego (PSI), będą występować także o certyfikat Fairtrade. Akredytacja w międzynarodowych systemach certyfikacyjnych ma na celu usystematyzowanie i ugruntowanie dotychczasowych osiągnieć spółdzielni oraz podniesienie szans MAWASEM na rynku krajowym i zagranicznym. Spełnienie wymagań ustalonych przez systemy certyfikacyjne pomoże w osiągnięciu przez spółdzielnie rynkowej dojrzałości, zwiększy ich wiarygodność i rozpoznawalność na zewnątrz.

W Beit Fourik wiele pozostaje do zrobienia. W najbliższych planach kobiety mają remont swoich pomieszczeń. Chcą wprowadzić drugą gałąź produkcji i – poza sezonem na maftoul – zająć się wyrobem sera lebaneh. Pozwoli to na zatrudnienie kobiet przez większą ilość miesięcy w roku i w razie kryzysu na rynku maftoulu da spółdzielni oparcie w innej dziedzinie produkcji.

Ich sukces, choć nie jest oparty na spektakularnym finansowym wyniku, jest jednak niewątpliwy. Podziw w oczach męża, gdy przynosi się do domu pieniądze albo przyjemność z kupienia bransoletki za własną wypłatę trudno jest przeliczyć na szekle. Praca w spółdzielni stała się dla kobiet z Beit Fourik drogą nie tylko do ekonomicznej zależności, ale także źródłem wiary w siebie i swoje możliwości. Poczucie godności to trudny do zmierzenia i najbardziej cenny efekt ich pracy, dający szansę na utrwalenie zachodzących społecznych zmian. Członkinie spółdzielni, poza produkcją, zaczęły angażować się w organizację warsztatów, na których kobiety otrzymują porady prawne oraz psychiczne wsparcie.

Projekt Polskiej Fundacji Pomocy Międzynarodowej (PCPM) w Palestynie „Certyfikacja oraz podniesienie profesjonalizmu produkcyjno-sprzedażowej grupy spółdzielni MAWASEM”  realizowany jest przy wsparciu programu Polskiej Pomocy Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w latach 2017-2019. W jego efekcie kilkanaście produktów skupionych pod marką MAWASEM uzyska rozpoznawalne świadectwa jakości (m.in. Fairtrade, Ecocert, PSI), poszerzając swoją obecność na rynkach regionalnych i międzynarodowych. Część z produktów MAWASEM można kupić w Polsce już dziś.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *